“Craving under pressure: the interplay between hedonic hunger, mental health, and ultra-processed food consumption in shift-workers” başlıklı bu araştırmada, vardiyalı çalışan sağlık profesyonellerinde hedonik açlık, ruh sağlığı ve ultra işlenmiş besin (UPF) tüketimi arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma İstanbul’da vardiyalı çalışan 326 sağlık personeli ile yürütülmüştür. ortalama vardiya süresi yaklaşık 19,5 saat olarak bildirilmiştir. Katılımcıların %63,2’sinin yüksek düzeyde ultra işlenmiş besin tükettiği belirlenmiştir.
Çalışma, hedonik açlık düzeyi arttıkça ultra işlenmiş besin tüketiminin de arttığını göstermiştir. Ayrıca analizler, stresin bu ilişkiyi kısmen aracılık ederek güçlendirdiğini, yani hedonik açlığın stres aracılığıyla da UPF tüketimini artırdığını ortaya koymuştur.
Çalışmada vardiya süresi uzadıkça riskin arttığı görülmüştür. Özellikle 24 saatten uzun vardiyalarda çalışanlarda stres, anksiyete ve ultra işlenmiş besin tüketimi daha yüksek bulunmuştur. Bunun yanında kadın çalışanların hedonik açlık, anksiyete ve UPF tüketimi açısından daha yüksek değerlere sahip olduğu belirlenmiştir.
Bulgular, vardiyalı çalışma koşullarının sirkadiyen ritim bozulması, stres ve sağlıklı besine sınırlı erişim nedeniyle bireyleri hedonik yeme davranışına ve ultra işlenmiş besin tüketimine yönlendirebildiğini göstermektedir. Bu durum, vardiyalı çalışanlarda sağlıklı beslenmenin yalnızca bireysel irade ile açıklanamayacağını; psikolojik yük, çalışma koşulları ve besin ortamının birlikte besin tercihlerini şekillendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle vardiyalı çalışanlara yönelik stres yönetimi, sağlıklı besine erişimin artırılması ve vardiyaya özgü beslenme stratejilerinin geliştirilmesi önem taşımaktadır.
Makalenin tam metnine ulaşmak için tıklayınız:
https://doi.org/10.3389/fpubh.2026.1757016
© Copyright 2022 İstanbul Gelişim Üniversitesi Tüm Hakları Saklıdır.
